In Sint-Lambrechts-Woluwe heeft de site Schuman–Charmille een metamorfose ondergaan. Dit omvangrijke wederopbouwproject, winnaar van de wedstrijd ‘voorbeeldgebouwen’ 2013 georganiseerd door Leefmilieu Brussel, symboliseert de wens van de gemeente om een educatieve en duurzame ecowijk te creëren, afgestemd op de behoeften van hedendaagse gezinnen en de milieueisen.
Dankzij de aanzienlijke financiële steun van het Gewest en de gemeenschap, waaronder die van Brussel Plaatselijke Besturen (BPB), resulteerde de transformatie van de site in een harmonieus complex van scholen, een kinderdagverblijf, een sporthal, een educatieve ecotuin en buurtvoorzieningen.
Een denkoefening die in 1999 van start ging
De geschiedenis van het project gaat terug tot het einde van de jaren 1990. In 1999 maakten structurele problemen - in het bijzonder de verzakking van de daken van de scholen Parc Schuman en La Charmille - het noodzakelijk om een verhuizing van deze scholen te overwegen. Daarnaast heeft de herontwikkeling van de nabijgelegen wijk Marcel Thiry, waar meerdere buurtvoorzieningsgebouwen verbouwd werden tot woningen, de behoefte aan kindgerelateerde infrastructuur in het gebied doen toenemen.
In eerste instantie werd de huidige parking Struykbeken overwogen als nieuwe locatie voor de school La Charmille, maar die piste werd om stedenbouwkundige redenen verlaten. Voor beide scholen viel de keuze dan op de huidige locatie, die betere mobiliteit en multimodale bereikbaarheid biedt.
De administratieve en technische procedures namen meerdere jaren in beslag. Nadat het project van de scholen werd geselecteerd, na een aanvraag die werd ingediend bij het Fonds des Bâtiments scolaires van de Fédération Wallonie-Bruxelles, werd er in 2015 een stedenbouwkundige vergunning afgegeven.
De werken gingen in 2016 van start, maar moesten onderbroken worden nadat een ernstig geval van bodemverontreiniging werd ontdekt, veroorzaakt door een nabijgelegen stortplaats, waardoor asbestresten verwijderd moesten worden en methaangas moest worden geneutraliseerd. Deze onontbeerlijke bijkomende fase bracht een meerkost van 1,8 miljoen euro met zich mee.
Daarna werden de werken hervat en in 2020 afgerond. In maart van dat jaar konden de leerlingen hun intrek nemen in de nieuwe gebouwen.
Een globaal, duurzaam en samenhangend project
Het project kreeg 15,5 miljoen euro subsidies van het Gewest en de Gemeenschap, waarvan 1,5 miljoen afkomstig was van een lening van het Brussels Gewestelijk Herfinancieringsfonds van de Gemeentelijke Thesaurieën (BGHGT).
Naast de twee scholen, omvat het programma:
- een kinderdagverblijf (LesCoquelicots);
- een sportzaal van 1 258 m² in de Georges Désirschool;
- een ondergrondse parking voorbehouden aan het personeel van de scholen en het kinderdagverblijf;
- ongeveer 800 m² nieuwe wegen;
- een educatieve tuin, een ware plek voor sociale interactie en milieueducatie;
- een speeltuin.
Op de site bevinden zich nu:
- de school Georges Désir (voorheen Parc Schuman), die plaats biedt aan de kleuterklassen;
- de school La Charmille, een basisschool voor bijzonder onderwijs type 8;
- en het kinderdagverblijf Les Coquelicots, waar kinderen van verschillende leeftijden worden opgevangen en voortdurende opvoeding centraal staat.
Samen vormen ze een geïntegreerd onderwijscentrum, dat tegelijk functioneel, duurzaam en natuurgericht is.
Doorslaggevende financiële steun van Brussel Plaatselijke Besturen
Brussel Plaatselijke Besturen heeft de gemeente Sint-Lambrechts-Woluwe financiële steun verleend voor verschillende essentiële onderdelen van het project, voor een totaalbedrag van meer dan 3 miljoen euro:
- Dotatie “Rationeel energiegebruik” (Driejarige investeringsdotatie 2013-2015)
- Sportzaal van de school Georges Désir (Driejarig investeringsplan sportinfrastructuur)
- Wegen en ondergrondse parking (GDIP 2016-2018 en BGHGT-lening)
- Educatieve tuin (GDIP 2022-2024)
- Speeltuin (Subsidie voor gemeentelijke buurtsportinfrastructuur 2022)
Dankzij deze steun kon de gemeente een ambitieus project realiseren dat aan meerdere doelstellingen tegemoetkomt: energietransitie, zachte mobiliteit, bereikbaarheid, inclusie en sociale cohesie.
Een ecowijk die onderwijs en het samenleven bevordert
De educatieve tuin recht tegenover de Georges Désirschool is bestemd voor gebruik door naburige scholen en buurtbewoners. Hij omvat een gemeenschappelijke moestuin voor de buurtbewoners, een boomgaard, een vochtige zone en observatiezones waar kinderen de biodiversiteit in een stedelijke omgeving kunnen ontdekken. De vegetatie werd immers zorgvuldig gekozen om insecten en vogels aan te trekken.
De waterdoorlaatbare paden in KoMex, de gerecycleerde plantenbakken, de opvang van regenwater en het laattijdig maaien van de grasperken tonen aan dat de site een voorbeeld op het vlak van ecologisch en participatief beheer moet worden. Specifieke aandacht ging uit naar het behoud van de grote bomen op het terrein.
De aangrenzende speeltuin, voor kinderen van 6 tot 12 jaar en aangelegd via de projectoproep van Brussel Plaatselijke Besturen om gemeentelijke buurtsportinfrastructuur te financieren, bouwt verder op deze filosofie: hij is volledig vervaardigd uit hout, geïnspireerd op het thema landbouw en biedt naast speeltuigen voor kinderen ook een petanquebaan. Bovendien sluit hij ook aan op de nabijgelegen groene wandeling.
Georges Désir en Charmille: scholen geïntegreerd in een duurzame ecowijk
De schoolgebouwen zijn gebouwd volgens de principes van de passiefbouw om het energieverbruik te verminderen. Hoewel bepaalde technische beperkingen (ventilatie, oververhitting, materiaalkeuze) de gemeente voor een uitdaging hebben gesteld, vormen deze ervaringen vandaag de dag een bron van inspiratie voor het collectieve denkproces rond duurzame openbare gebouwen.
Over de inrichting van de speelplaatsen is zorgvuldig nagedacht om er de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van het gebruik van recreatieruimte en de integratie ervan in een maatschappelijk en duurzaam project in op te nemen: zo zijn de speelplaatsen ingedeeld in verschillende zones (rust, speelplaats, balspelen) en werd er daarbij op toegezien dat het voetbalveld niet in het midden zou liggen. Er zijn fietsenstallingen geplaatst en op de speelplaats van de Georges Désirschool is er een kleine moestuin aangelegd.
Een flexibele en toegankelijke sportruimte voor de leerlingen en de wijkbewoners
De sportzaal van de Georges Désirschool heeft een oppervlakte van 1 258 m² en werd ontworpen om tegemoet te komen aan zowel de school- als de sportbehoeften van de wijk. Ze heeft twee aparte ingangen: één voor de school en één voor de sportclub.
Het terrein is geschikt voor basketbalwedstrijden en is tevens de thuisbasis van volleybalclub Sporta. Dankzij verwijderbare tribunes kan er publiek worden ontvangen tijdens sportevenementen. Drie met een metalen luik beveiligde opbergruimtes maken het mogelijk het materiaal van de school en dat van de club gescheiden te houden. De zaal kan met behulp van een rolluik ook in twee worden opgedeeld, waardoor het mogelijk is twee verschillende activiteiten en dus twee verschillende lessen tegelijk te organiseren.
De ruimte, die ondergronds ligt maar toch zeer verlicht is, heeft een comfortabele hoogte dankzij het ruwe beton en doordat er geen valse plafonds zijn. Boven de sportzaal bevindt zich de speelplaats, waardoor de beschikbare ruimte voor de leerlingen optimaal wordt benut.
De sportclub kan gebruik maken van een cafetaria. Verder zijn er functionele kleedkamers met douches en centrale toiletten. De nooduitgang, die ook dient als toegang voor de brandweer en leveringen, zorgt voor een optimale veiligheid ondanks de ondergrondse ligging van de zaal. Geperforeerde akoestische gyprocplaten dragen bij aan het juiste geluidscomfort. Desondanks is er een verbetering van de akoestische voorzieningen gepland op de onderste strook, die blootgesteld is aan balinslagen.
Dit concept zorgt ervoor dat scholen en sportclubs de zaal vlot kunnen gebruiken, terwijl de veiligheids-, toegankelijkheids- en functionaliteitsnormen worden nageleefd.
De hele site is toegankelijk voor personen met beperkte mobiliteit dankzij liften op de parking en in de gebouwen, gelijkvloerse doorgangen en directe verbindingen tussen de verschillende voorzieningen.
Een voorbeeldig partnerschap ten voordele van de plaatselijke besturen
Voor Brussel Plaatselijke Besturen is het Schuman–Charmilleproject een perfect voorbeeld van de rol die gewestelijke subsidies kunnen spelen om gemeente-infrastructuur te versterken. Het toont aan hoe innovatief en veerkrachtig de lokale overheden zijn, waarbij ze in staat zijn om complexe projecten uit te voeren waarin onderwijs-, milieu- en maatschappelijke uitdagingen met elkaar worden verzoend.
“Deze site herinnert eraan dat een groot project voortkomt uit een reeks kleine, samenhangende acties, die elk bijdragen aan eenzelfde visie.” - Olivier Khassime, eerste ingenieur van de directie Subsidies en Gelijkheid.
Fotogalerij
